ลำไยลำพูน ผลผลิตคุณภาพ โดยเฉพาะลำไยที่เป็นผลผลิตของสมาชิกสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. ได้ชื่อว่าลำไยเกรดพรีเมี่ยมคุณภาพดีที่สุดในประเทศไทย เป็นผลมาจากสภาพดินฟ้าอากาศและน้ำที่ลงตัว ทำให้มีรสชาติหวานหอมเป็นเอกลักษณ์จนเป็นที่ยอมรับของผู้บริโภคและมีชื่อเสียงโด่งดังไม่เฉพาะในประเทศไทย แต่ดังไปไกลถึงต่างแดน

ลำไยลำพูน ไม่ใช่แค่พืชเศรษฐกิจของจังหวัด แต่ยังเป็นพืชอัตลักษณ์ที่สร้างอาชีพและรายได้ให้กับเกษตรกรจังหวัดลำพูนมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะพื้นที่ในตำบลประตูป่า อำเภอเมือง ซึ่งเป็นสถานที่ที่ตั้งของสหกรณ์ฯ คือแหล่งรวบรวมผลผลิตจากสมาชิกเพื่อกระจายสู่ผู้บริโภคอย่างรวดเร็ว โดยผ่านช่องทางการตลาดที่หลากหลาย ปัจจุบันสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. มีสมาชิก 507 คน ครอบคลุมพื้นที่ 9 หมู่บ้านในตำบลประตูป่า โดยมีรายได้หลักจากการประกอบอาชีพทำสวนลำไย

“ตอนเริ่มแรกก็เอาผลผลิตไปขายตามท้องตลาดทั่วไป มันก็ขายยากเนาะ พอประตูป่าตั้งเป็นสหกรณ์ขึ้นมาก็รู้สึกว่าค้าขายได้ผลดี ก็คือว่าไม่ถูกเอาเปรียบจากพ่อค้าคนกลางมากดราคา” นายสุเนตร อินต๊ะพิงค์ เกษตรกรผู้ปลูกลำไยและสมาชิกสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จำกัด เผย

สำหรับสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. ก่อตั้งเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2547 เกิดจากการรวมตัวของสมาชิกชาวสวนลำไย จำนวน 307 ราย ที่ประสบปัญหาราคาลำไยตกต่ำและไม่มีที่จำหน่ายที่แน่นอน ต้องผ่านพ่อค้าคนกลางเพียงอย่างเดียวหรือไม่ก็ส่งให้กลุ่มสหกรณ์อื่นจำหน่ายแทน ด้วยเหตุนี้ผู้นำชุมชนในขณะนั้น ประกอบด้วย กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน นายก อบต.ประตูป่า ได้เป็นแกนนำจัดตั้งสหกรณ์ขึ้นมา โดยใช้ชื่อว่าสหกรณ์การเกษตรผู้ปลูกและผลิตลำไยประตูป่า จก. ก่อนที่ต่อมาเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2550 ได้เปลี่ยนเป็นชื่อสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. จวบจนปัจจุบัน

อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาสหกรณ์ฯ สามารถขับเคลื่อนการดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสมาชิกได้รับผลประโยชน์โดยตรง เห็นได้จากเมื่อปี 2548 สามารถสนองนโยบายรัฐบาลในการกระจายผลผลิตลำไยช่อสดสู่ทุกภูมิภาคของประเทศ ผ่านกระทรวงมหาดไทยร่วมกับกรมส่งเสริมสหกรณ์

จากนั้นในปี 2550 จึงได้เริ่มทำธุรกิจรวบรวมลำไยช่อสดส่งให้กับห้างสรรพสินค้าต่าง ๆ ห้างโมเดิร์นเทรดและยังรวบรวมผลผลิตลิ้นจี่เพิ่มเติมอีกด้วย หลังผลการดำเนินธุรกิจของสหกรณ์บรรลุตามเป้าหมายแล้ว จากนั้นจึงได้ส่งเสริมสมาชิกจัดตั้งกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์เป็นอาชีพเสริมเพิ่มรายได้ให้กับสมาชิก โดยจัดตั้งกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์เกษตรบ้านล่ามช้าง โดยมีการแปรรูปลำไยอบแห้งเนื้อสีทอง มะม่วงอบแห้งและลิ้นจี่อบแห้ง ภายใต้แบรนด์ “ลำไยลำพูน”

“ต้องเข้าใจว่าระบบสหกรณ์เป็นระบบที่สมาชิกเป็นเจ้าของก็ต้องมีความรับผิดชอบว่าช่วยกันพัฒนาสหกรณ์เราอย่างน้อยก็เป็นทางเลือกทางหนึ่งที่จะจำหน่ายผลผลิตให้กับเกษตรกรและให้สมาชิกเล็งเห็นความสำคัญว่าระบบสหกรณ์สามารถทำรายได้ให้กับครอบครัวได้จริง ๆ” นายดุสิต ยาชะวันนา ประธานสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. กล่าวถึงจุดเด่นของระบบสหกรณ์

ปัจจุบันสหกรณ์สหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. มีการส่งเสริมให้สมาชิกพัฒนากระบวนการผลิตลำไยคุณภาพลดต้นทุนเพิ่มผลผลิตและบริหารทรัพยากรทั้งน้ำ ปุ๋ย และสารเคมีอย่างเหมะสม จนทำให้เกษตรกรผู้ปลูกลำไยได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP แล้ว จำนวน 475 ราย ขณะที่โรงเรือนของสหกรณ์ได้รับมาตรฐาน GMP และ HACCP โดยมีโรงรมซัลเฟอร์ไดออกไซด์ตามมาตรฐานและห้องเย็นเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาและคงความสดใหม่ตั้งแต่สวนจนถึงมือผู้บริโภค

หัวใจที่ทำให้ลำไยประตูป่ายืนอยู่บนชั้นวางของห้างสรรพสินค้าชั้นนำได้ก็คือคุณภาพต้องเป็นผลเกรด AA หรือ A ผลกลมสวยผิวสีน้ำตาลอมเขียวสม่ำเสมอ ไม่มีราดำ ไม่มีผลแตกหรือรอยหนอนเจาะเนื้อหนา แห้ง เมล็ดลีบ ล่าสุดในฤดูการผลิตปี 2569 สหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. สามารถรวบรวมผลผลิตลำไยได้ประมาณ 300,000 ตัน มูลค่ารวมกว่า 8 ล้านบาท

ความเชื่อมั่นทั้งหมดนี้ไม่ได้เกิดขึ้นตามลำพัง แต่กรมส่งเสริมสหกรณ์ได้ส่งเสริมสนับสนุนทั้งองค์ความรู้และอุปกรณ์การตลาดตั้งแต่อาคารรวบรวมผลผลิตขนาด 2,400 ตารางเมตร รถโฟคลิฟไฟฟ้า รถบรรทุกห้องเย็นไปจนถึงกล่องบรรจุภัณฑ์สำหรับลำไยสด ตลอดจนแหล่งเงินทุนกู้ยืมเพื่อเสริมสภาพคล่องให้กับสหกรณ์และสมาชิกชาวสวนลำไยเพื่อให้เกษตรกรรายย่อยมีพลังการต่อรองทัดเทียมผู้ประกอบการรายใหญ่

“ด้วยการจัดการของสหกรณ์ ด้วยการสนับสนุนจากภาครัฐ ไม่ว่ากรมส่งเสริมสหกรณ์ สำนักงานสหกรณ์จังหวัดทั่วประเทศ เรามีศูนย์กระจายสินค้าที่เรียกว่าซีดีซี ถึง 42 จังหวัด ที่สั่งผลผลิตจากเรา มันก็เลยส่งให้เราตรึงราคาออกไปได้ในแต่ละวัน แล้วก็สามารถทำตลาดล่วงหน้าได้ ฉะนั้นเราต้องหาตลาดก่อน อย่างตลาดโมเดิร์นเทรดจะเป็นสิ่งที่การันตีได้เป็นอย่างดี เพราะมีการตกลงราคาล่วงหน้าว่าจะใช้ผลผลิตลำไยเราเกรดไหน เท่าไหร่ เกษตรกรจะรู้ว่ามีที่ขายและราคา” นายจณภพ กาญจนประดิษฐ์ สหกรณ์จังหวัด (สกจ.) ลำพูน กล่าวย้ำ

จากผลสำเร็จดังกล่าว การดำเนินงานของสหกรณ์การเกษตรประตูป่า จก. ก็ยังคงมุ่งมั่นที่จะพัฒนาสหกรณ์ต่อไป ไม่ว่าจะเป็นคุณภาพลำไยของสมาชิก เตรียมรับมือกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง รวมถึงการสร้างเกษตรกรคนรุ่นใหม่มาสืบทอดอาชีพการทำสวนลำไยเพิ่มขึ้น โดยเน้นวิสัยทัศน์ของสหกรณ์ที่ว่า “องค์กรที่มั่นคง มุ่งมั่นบริการ บริหารงานโปร่งใสให้ผลตอบแทนคู่ค้าและเป็นที่พึ่งพาของสมาชิก”