เกษตรกรหนองคายพลิกชีวิต หลังกรมชลประทานผลักดันโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทอนตอนบนตามพระราชดำริ ส่งน้ำครอบคลุมพื้นที่เกษตรกว่า 2,800 ไร่

กรมชลประทาน สานต่อโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดหนองคาย ซึ่งเกิดขึ้นจากพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรในพื้นที่ และพระราชทานพระราชดำริให้ก่อสร้างแหล่งน้ำต้นทุนขนาดใหญ่ เพื่อแก้ปัญหาความแห้งแล้งซ้ำซากในพื้นที่จังหวัดหนองคาย

ในอดีต พื้นที่ราบสูงเชิงเขาแห่งนี้ประสบปัญหาน้ำฝนไหลผ่านอย่างรวดเร็วโดยไม่มีที่กักเก็บ เกษตรกรในพื้นที่ทำได้เพียงปลูกพืชไร่เชิงเดี่ยว เช่น มันสำปะหลัง ผลผลิตต่ำ ดินเสื่อมโทรม และขาดแคลนน้ำอย่างหนักในช่วงฤดูแล้ง ประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำในพื้นที่ระบุว่า การปลูกมันสำปะหลังต่อเนื่องเป็นเวลานานทำให้ดินเริ่มเสื่อมสภาพ ขณะที่เกษตรกรอีกรายเปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้ไม่มีน้ำใช้ทำการเกษตร แต่หลังจากมีระบบชลประทานเข้ามา สถานการณ์ก็ดีขึ้นตามลำดับ

กรมชลประทาน ในฐานะหน่วยงานหลักที่สนองพระราชดำริ ได้ดำเนินการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยทอนตอนบน ความจุ 7.8 ล้านลูกบาศก์เมตร พร้อมวางระบบท่อส่งน้ำความยาวกว่า 13 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่การเกษตรกว่า 2,800 ไร่ นอกจากนี้ยังสามารถบริหารจัดการผันน้ำส่วนเกินส่งต่อไปยังพื้นที่ตอนล่างได้อีกด้วย ควบคู่ไปกับการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของเกษตรกรผ่านกลุ่มผู้ใช้น้ำอย่างเข้มแข็ง

นายอาทิตย์ คะยอม นายช่างชลประทานชำนาญงาน หัวหน้าฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานหนองคายระบุว่า ทุกปีจะมีการจัดประชุมร่วมกับกลุ่มผู้ใช้น้ำในช่วงต้นฤดูฝนและต้นฤดูแล้ง เพื่อบริหารจัดการรอบเวรการใช้น้ำให้ทั่วถึงทุกแปลงเกษตร พร้อมระบุว่า อ่างเก็บน้ำแห่งนี้ถือเป็นอ่างขนาดใหญ่ในลุ่มน้ำห้วยทอน และยังสามารถส่งน้ำส่วนเกินไปยังพื้นที่ตอนล่างในลุ่มน้ำเดียวกันได้

ผลจากโครงการทำให้วิถีชีวิตเกษตรกรเปลี่ยนแปลงไปอย่างเห็นได้ชัด จากที่เคยทำได้เพียงพืชไร่ ปัจจุบันหลายรายหันมาปลูกไม้ผลและทำเกษตรผสมผสาน อาทิ ขนุน เงาะ ทุเรียน ส้มโอ และมังคุด สร้างรายได้ที่สม่ำเสมอตลอดทั้งปี เกษตรกรรายหนึ่งเปิดเผยว่า การมีน้ำใช้ทำให้สามารถปลูกพืชได้หลากหลายมากขึ้น และไม่ต้องย้ายถิ่นฐานไปทำงานต่างจังหวัดเหมือนในอดีต ขณะที่ประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำกล่าวขอบคุณกรมชลประทานและโครงการพระราชดำริ ที่ทำให้ชาวบ้านมีรายได้ดีขึ้น เกิดความสามัคคีในชุมชน และมีแหล่งน้ำสำหรับหาปลาเสริมรายได้อีกทางหนึ่ง

ด้านโครงการชลประทานหนองคาย ยืนยันว่าจะยังคงดำเนินการดูแลบำรุงรักษาอ่างเก็บน้ำและระบบส่งน้ำอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกษตรกรในพื้นที่ได้รับน้ำอย่างทั่วถึงและเพียงพอต่อการเพาะปลูกในทุกฤดูกาล

โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทอนตอนบน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จึงไม่เพียงแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นสายธารแห่งพระเมตตาที่พลิกฟื้นผืนดินแห้งแล้ง คืนอาชีพ สร้างความมั่นคง และหล่อเลี้ยงชีวิตความเป็นอยู่ของพี่น้องประชาชนชาวหนองคายให้เติบโตอย่างยั่งยืนสืบไป