"แม่หลวงอ้อ" ผู้ใหญ่บ้านป่าลาน เดินหน้าทำลำไยมาตรฐาน GAP นานกว่า 20 ปี ก่อนได้รับรองมาตรฐานครบ 100% สร้างทั้งคุณภาพ และเปิดตลาดให้ผลผลิต ก้าวสู่เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ปี 2569 สาขา GAP พืช

นางสาวรัตฑณา จันทร์ดำ หรือ “แม่หลวงอ้อ” ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 4 ตำบลหนองตอง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับการคัดเลือกเป็นเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2569 สาขาการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืช หรือ GAP พืช จากการเป็นเกษตรกรต้นแบบด้านการผลิตลำไยคุณภาพและการขยายผลมาตรฐาน GAP สู่เกษตรกรในชุมชน

แม่หลวงอ้อทำสวนลำไยพันธุ์อีดอในพื้นที่ 7.50 ไร่ จำนวน 100 ต้น และได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP ครั้งแรกตั้งแต่ปี 2547 ก่อนเดินหน้าพัฒนาการผลิตอย่างต่อเนื่อง ทั้งการจัดการน้ำ การสำรวจศัตรูพืช การใช้จุลินทรีย์และชีวภัณฑ์ รวมถึงการจัดการสวนและผลผลิต เพื่อให้ได้ลำไยที่มีคุณภาพและปลอดภัย

การดูแลสวนยังเน้นการลดการใช้สารเคมี โดยมีการสำรวจศัตรูพืชภายในแปลงอย่างสม่ำเสมอ พร้อมนำจุลินทรีย์และชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อบาซิลลัส ไตรโคเดอร์มา และบิวเวอเรีย มาขยายใช้เพื่อป้องกันและกำจัดโรคและแมลงศัตรูพืช ขณะเดียวกันยังนำวัสดุเหลือใช้ ทั้งมูลสัตว์ เศษใบไม้ และเศษผัก มาผลิตเป็นปุ๋ยหมัก ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับดิน แต่สิ่งที่ทำให้สวนลำไยแห่งนี้ก้าวไปไกลกว่าการเป็นเพียงแปลงผลิตของเกษตรกรรายหนึ่ง คือการนำองค์ความรู้ GAP ไปขยายผลสู่คนในชุมชน

แม่หลวงอ้อเริ่มชักชวนเกษตรกรให้หันมาผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัย แม้ในช่วงแรกมาตรฐาน GAP ยังไม่เป็นที่รู้จัก และเกษตรกรจำนวนหนึ่งยังมองว่าไม่มีใบรับรองก็สามารถขายผลผลิตได้ แต่ด้วยความมุ่งมั่น จึงเริ่มรวมกลุ่มจากสมาชิกเพียง 20 คน ก่อนขยายผลและพัฒนาเป็นแปลงใหญ่ลำไยตำบลหนองตองในปี 2561

ปัจจุบันแปลงใหญ่ลำไยตำบลหนองตองมีสมาชิก 154 ราย ครอบคลุมพื้นที่ 985 ไร่ และสมาชิกได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP ครบทุกราย พร้อมบริหารจัดการผลผลิต ตั้งแต่การรวบรวม คัดคุณภาพ บรรจุ และเชื่อมโยงตลาด โดยผลผลิตของกลุ่มถูกส่งจำหน่ายผ่านตลาดภายในประเทศ รวมถึง Big C, Tops และ The Mall

นอกจากการสร้างมาตรฐานให้กับผลผลิต แม่หลวงอ้อยังทำหน้าที่เป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ด้าน GAP การผลิตลำไยคุณภาพ การจัดการศัตรูพืช และการขยายจุลินทรีย์ให้แก่เกษตรกร พร้อมจัดตั้งศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านป่าลาน เพื่อเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนและถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับเกษตรกรทั้งในและนอกพื้นที่

จากสวนลำไย 7 ไร่กว่า ๆ สู่การรวมพลังเกษตรกรกว่า 150 ราย “แม่หลวงอ้อ” จึงไม่เพียงยกระดับผลผลิตของตัวเองให้ได้มาตรฐาน แต่ยังใช้ GAP เป็นเครื่องมือสร้างความเข้มแข็งให้กับเกษตรกรทั้งชุมชน จนก้าวขึ้นเป็นเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2569 สาขาการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืช หรือ GAP พืช